çemberlitaş
çemberlitaş

Her gün tramvayla yahut yürürken önünden geçip gittiğimiz Çemberlitaş’a dikkatli gözlerle baktık mı hiç? Arkasında ne kadar derin bir tarih gizlediği aklımıza geldi mi? Kaç neslin doğumunu ve ölümünü, kaç devletin kuruluşunu ve yıkılışını görmüştür acaba diye düşündük mü?

Bu soruların hepsinin öznesi olması gereken Çemberlitaş’ın aslında oldukça ilginç bir tarihi var. Zaten dikkatli gözlerin anlayabileceği üzere, sütun klasik yapısıyla Roma sütunlarına benziyor. Bu sütunların birçok örneği de zaten güzel şehir İstanbul’da bolca mevcut. Yeter ki dikkatli bir gözle bakalım şehre. Şimdi konuyu Çemberlitaş’a getirelim.

Kim Diktirdi, Ne Kadar Eski?

Gâzi Atik Ali Paşa Camii yanında, Çemberlitaş tramvay durağının hemen bitiminde bulunan, adına Çemberlitaş Sütunu denilen bu sütun “Çemberlitaş” adını II.Mustafa döneminden alıyor. Bu adın hikayesine sonra tekrar geleceğiz, öncelikle bir ilk yıllarına bakalım bu taşın.

Bu sütun, Roma imparatoru I.Konstantin tarafından Roma’daki Apollon Tapınağı’ndan söktürülüp, Konstantinapolis’e, şimdiki yerine diktiriliyor. I.Konstantin zamanında İstanbul dünyanın merkezi kabul ediliyordu. Hem bu yüzden, hem de her gelen imparator şehre unutulmayacak bir iz bırakmak istediğinden dolayı, Apollon Tapınağı’ndan söktürülüp getirilmiş buraya.

Teknik özelliklerine bakacak olursak; uzunluk olarak 35 metredir. İlk dikildiğinde ise yaklaşık 57 metreydi. Kızıl, magenta karışımı bir renge sahiptir. Birkaç metrede bir, taştan, burma desenli bir bilezikle kuşatılmıştır. Altında genişçe bir hücre vardır. Sütunun üst bölümünde Latince yazılar mevcuttur.

çemberlitaş tarihi
çemberlitaş tarihi

Bu sütun elbette ilk dikildiğinde şimdiki halinde değildi. Epey farklıydı. Şimdilik üstü boş, üstünde herhangi bir heykelcik veya bir simge yok. Fakat ilk getirildiğinde, üzerinde doğan güneşi eliyle selamlayan bir Tanrı Apollon heykeli vardı. Fakat bunu oralardan söktürüp getiren İmparator Konstantin, şehre kendi simgesini kondurmak istemesinin doğal bir sonucu olarak sütunun üstüne kendi heykelini koydurttu. Ardından gelen imparatorlar da bu geleneği devam ettirerek kendi heykellerini koydurttular.

Çemberlitaş Sütunu Doğu Roma İmparatorluğu döneminde böylesi bir konumda değildi. Bulunduğu mevki yani Çemberlitaş mevkii, Roma İmparatorluğunda büyük bir meydana, Forum Konstantin’e ev sahipliği yapıyordu.

Nedir bu Forum Konstantin?

Hepimizin malumu, İstanbul yedi büyük tepeden oluşur, yedi tepeli İstanbul deyimi buradan gelir. Çemberlitaş meydanı da bu yedi tepeden birinin üzerindedir. Yani stratejik bir öneme sahiptir, Bizans zamanında da böyle idi. Bu meydanda Konstantin’in inşa ettirdiği Büyük Konstantin Forumu yükseliyordu. Büyük Konstantin Forumu denince aklınızda bir şey canlanmamış olabilir.

Bu forum, içinde senato binalarının olduğu birçok resmi işlemin yapıldığı bir külliye mahiyetindeydi. Şehrin yönetim merkezi desek yanlış olmaz. Peki şu an neden hiçbir kalıntı veya iz yok diye sorabilirsiniz. İstanbul fethedildiğinde Forum Konstantin zaten bakımsızlıktan dolayı epey harap bir haldeydi. Zaten birçok kısmı yıkılmıştı. İstanbul zaten Bizans zamanında da çok farklı bir haritaya sahipti, geriye çok az bina kaldı. Bunların birçoğu Latin istilaları sırasında yıkıldı.

Bizans zamanında aşağı yukarı şöyle bir şeydi Konstantin Forumu:

Sütunun Yıllar İçindeki Değişimine Bakacak Olursak

Sütun ilk dikildiğinde üzerinde Tanrı Apollon heykeli vardı dedik. İmparator Konstantin fethettikten sonra kendi heykelini dikti, sonra gelen imparatorlar da kendi heykellerini diktiler. Yıldırım düşmesi sonucu en son orada bulunan İmparator Thedosius heykeli yıkılır. Ardından I.Aleksios Kommenos yapıyı onarır ve oraya artık büyükçe bir haç diker.

çemberlitaş sütun
çemberlitaş sütun

1453 Fethine kadar bu böyle kalır. Fetihten sonra haç işareti indirilir. Sebebi, fetihten sonra şehrin sembolik noktalarının öncekilerin işaretlerinden arındırılması geleneğidir. Yapı ilkin Yavuz Sultan Selim tarafından onarılır. Yapı büyük bir yangın geçirir, bu yangında epey yıpranmıştır. Yangın sonrası onarımını II. Mustafa yaptırır ve yapıyı iri demir kelepçelerle çevreler. Yani “çemberlerle”. Çemberlitaş ismi de buradan gelir.

çemberlitaş değişim
çemberlitaş değişim
Yapıyla Alakalı Tarihî Dedikodulardan Bahsedelim

Rivayetlere göre İmparator Konstantin’in annesi Helena, Kudüs’te Hristiyanlar için büyük bir kilise yaptırır. Kudüs Hristiyanları da Helena’ya İsa Peygamber’e ait olduğu düşünülen mezarın toprağını, ona ait olan bir kâseyi, orijinal haç parçalarını; Musa, Lut ve Süleyman peygambere ait kutsal birtakım emanetleri vermiştir. Konstantin de annesinin getirdiği bu emanetleri bu Çemberlitaş’ın altındaki bir hücrede saklamıştır.

Rivayetler, şehre bakışınızı güzelleştirir.

Çemberlitaş’a ait birtakım eski çizimler ve fotoğraflar:

çemberlitaş
çemberlitaş
çemberlitaş tarihi
çemberlitaş tarihi
eski çemberlitaş
eski çemberlitaş
çemberlitaş gezilecek yerler
çemberlitaş gezilecek yerler
çemberlitaş gezi rehberi
çemberlitaş gezi rehberi
çemberlitaş eski fotoğraf
çemberlitaş eski fotoğraf
çemberlitaş eski hali
çemberlitaş eski hali

Eski ve yeni haliyle, bahsettiğimiz tarihi geçmişi ile Çemberlitaş, gezilmesi gereken yerler arasındadır. Tavsiye ederiz. Değerli yorumlarınızı da yazının altındaki “yorum” kısmında paylaşırsanız çok memnun kalırız.

Helal!
Helal! Bayıldım! Haha! Vay be! Üzüldüm! Kızdım
101

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen isminizi girin