kızılderililer
kızılderililer

Çocukluğumdan beri izlediğim filmlerde vahşi yaratıklar olarak tanıtılan, ellerini ağızlarına vurarak diğer varlıkları korkutan bu  insanların ismini “Kızıldereli” olarak biliyorken aslında “Kızılderili” dendiğini yeni öğrenmiş oldum. İsimlerini dahi yanlış bildiğim bu insanların hayatlarını, geçmişlerini araştırma isteği ile bu işe girişmiş oldum. Belki benim gibi yanlış bilgi sahibi iseniz işte size her şeyi ile Kızılderililer.

Tarihçilerin çoğunluğuna göre yaklaşık 10-25 bin yıl önce Orta Asya bölgesinden Bering boğazını geçerek Sibirya’ya, Alaska’ya yayılan ve Kuzey Amerika bölgesine gelip yerleşen, düz siyah saçlı, kahverengi gözlü, farklı deri renklerine sahip olan insanlara “Red Skin” yani “Kızılderili” denmektedir. 1492 yılında Kristof Kolomb Hindistan’a varmak için yola çıkarak Karayip denizinde ki adalara ulaştığında burayı Hindistan sanmış ve yerli halka “Hintliler” adını vermiş, bu sebeple bugünkü Amerikalılar Hindistan ile ilişkisi olmadığı halde bu halka Indian” da demektedir. Kızılderili denmesinin arkasındaki hikaye ise beyazlarla yapacakları anlaşma törenlerine yüzlerini kırmızıya boyayarak geldikleri için bu isim verilmiştir. Kızılderili halktan bu bölgeye ilk yerleşen kabilelerin Çerokiler, Seminoller ve Muşikiller olduğu bilinmektedir. Avrupalıların gelişinden önce bu bölgelerdeki ormanlık alanların, verimli toprakların destansı zenginliğinden bahsedilirken; Avrupalıların Kuzey Amerika’yı işgali ile var olan yerliler katledilmiş, el değmemiş ormanlar maddi kazanç sağlaması uğruna kesilmiş, yerli halkın en önemli gelir kaynağı olan Bizonlar” etleri, derileri ve kemikleri için yok edilmiştir.

bizon
bizon

Her kabilenin ayrı bir çok dili mevcut ise de genel olarak hepsi bir şeyi anlatmak için kelime ya da cümle değil, tek tek kelimeleri telaffuz ederek anlaşırlar. Örneğin; “Gökyüzü bugün çok güzel” demek için “Gökyüzü-güzel” şeklinde kullanır, kitap ve yazı yerine sözlü bilgi aktarımını tercih ederler. Hafızalarımızda hep vahşi, acımasız ilkel insanlar olarak canlanan Kızılderililer’in pek çoğu her şeyin yaratıcısı olan “Ulu Manitu” ya inanır, kabileye göre farklı şekillerde olan ibadetlerini yerine getirir ve farklı dans figürleri ile dinî törenler gerçekleştirirler. Her kabilede kutsal ruh ile iletişim kurabilen, şifa dağıtan ve gelecek hakkında bilgiler veren Şamanlar” vardır. Bahar zamanlarında “Potlaç” ismini verdikleri meşhur bayramlarında elbiseler,giyecekler vb. malzemeler ortaya toplanır, her kabile yaşadığı zorlukları anlatır ve yaşlılar heyeti tarafından, ortaya konulanlar eşit olarak paylaştırılır. Doğum tarihleri ile doğadaki hayvanlar arasında sıkı bir ilişki olduğuna inanırlar ve burç sistemleri hayvanlardan oluşur. Örneğin; 23-Ağustos-22 Eylül “Bozayı”; çözümlemeci ve mantıklı düşünme yeteneği olan bir organizatör, 21 Haziran-22 Temmuz “Ağaçkakan”; aile ortamlarının ve sevginin vazgeçilmez merkezi şeklinde açıklanmıştır.

kızılderili burçları

Maya, Inka, Aztek gibi gelişmiş devletler kurmuşlar, kendilerine özgü medeniyetler ortaya çıkarmış ve insanlık tarihine farklı kültürler kazandırmışlardır. İspanyollar ve Anglosaksonlar tarafından bilinçli ve düzenli bir şekilde hayvan avlanır gibi imha edilmişlerdir. “The Lone Ranger-Maskeli Süvari” filminde Johnny Depp’in canlandırdığı karakterin bağlı olduğu “Komançi” kabilesi de bu avlanmalar sonucu yok edilmiştir. Kızılderililer’in tabiri ile beyaz insan kendinden başka insanların varlığını kabullenemeyip 1492 yılından itibaren 500 yıl sürecek olan katliamlara başlamıştır. Bu savaşlar sürecinde isimlerini duyduğumuz ve bazen isimlerini kullandığımız bazı kabile şefleri direnişlerde bulunmuş ve yok edilme sürecini daha da geciktirmiştir. Bunlardan “Kara Şahin”, “Geronimo”, “Şef Sattle”, “Oturan Boğa” gibi isimlerin resimleri aşağıda sırasıyla yer almaktadır.

beyazlarla savaşan son kızılderili
beyazlarla savaşan son kızılderili
kızılderili
kızılderili
kızılderili inançları
oturan boğa

Ellerinde oklarla çöllerde, ormanlarda gezinip vahşice hayvanları ve insanları avlayan ilkel insanlar olarak anlatılan Kızılderililer’in yaşadığı katliamlar halının altına atılmış ve tozlanmaya bırakılmıştır. Oysa ki asıl halının altına atmaya çalışan “Beyaz İnsan” toprakları kana bulamış, sonuna kadar sömürgesine devam etmiş ve senaryoyu kendisi yazıp kendisi yönetmiştir. Bu işe “Dur!” diyen olmadığı sürece Dünya üzerinde ki bir çok topluluk Kızılderililer ile aynı kaderi paylaşmış olacaktır.

kızılderili sözleri

Kabilelerden yok edilenlerin dışında başka milletlerin içinde asimile olanlar ile beraber safkan Kızılderililer arasında da Batı dilleri ve Hristiyanlık yayılmıştır. Bazı kimseler Türkler ile Kızılderililer’in aynı soydan geldiği iddiasında bulunur fakat bu konu hakkında kesin bir bilgi mevcut değildir. Bugün Dünya üzerinde Kızılderililerden 210 kabile Brezilya’nın yağmur ormanlarında yaşamaktadır.

Helal!
Helal! Bayıldım! Haha! Vay be! Üzüldüm! Kızdım
2251

2 YORUMLAR

  1. bilgiye doyuran bir yazı, çok seviyorum yazılarınızı. takip ettiğim yazarlardan birisiniz. sizi ilk sarajevo yazılarınızla tanıdım, sonra da sürekli takip etmeye başladım profilinizi. bu yazınızı da yine araştırılmış, iyi hazırlanmış bir yazı olarak gördüm. takipteyim :))

    • İlginiz ve takibiniz için teşekkür ederim. Elimden geldiğince araştırmaya ve yazmaya çalışıyorum.Takipte kalabilirseniz sevinirim:)

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen isminizi girin