srebrenitsa katliamı anısı
srebrenitsa katliamı anısı

Bu bölümü yazarken içimde kopan fırtınaları ifade etmem pek mümkün görünmüyor. Gözümün önünden 8.372 isim geçiyor, beyaz taşlarla örülü bir vadi görüyorum. Dağların arasında sessiz çığlıklar duyuyorum. Vadinin bir tarafı işkencelerin yapıldığı fabrikalar, diğer tarafı ise bembeyaz mezar taşları. Tahmin ettiğiniz gibi acının, sessizsiz çığlıkların adı Srebrenitsa.

srebrenitsa mezarlığı
srebrenitsa mezarlığı

Bosna 1992 yılında Yugoslavya’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan eder. Fakat Sırplar bu bağımsızlığı tanımazlar ve 3,5 yıl sürecek Bosna savaşını başlatırlar. O güne kadar Sırplarla komşu olan Boşnaklar, Sırp komşularının kendilerine zulüm edeceğini hiç düşünmemiştir. 1995 yılı Temmuz ayında ise tüm dünyanın gözü önünde 5 gün içinde 8.372 müslüman Boşnakların katliamı gerçekleşir.

srebrenitsa
srebrenitsa

Bölgede ki Müslümanlar Sırplara karşı sonun kadar direnmiş, ellerinden silahları bırakmamıştı. Ta ki sözde Birleşmiş Milletler denilen dünyanın başına bela olmaktan başka bir işe yaramayan topluluk, Srebrenitsa‘yı güvenli bölge ilan edene kadar. Nasıl olduysa güvenli bölge ilan edilen yerde ki Müslüman halk Bosna Kasabı” diye anılan Ratko Mladiç‘e soykırım yapsın diye teslim edildi. Kadınlara ve çocuklara fabrikalarda akla hayala gelemeyecek işkenceler ile beraber tecavüzler yapıldı. Erkekler ise toplu olarak öldürülüp, kepçeler ile taşınarak üste üstte toprak altına atıldı ki kolayca bulunamasınlar. Müslümanların ölü bedenleri bile bir tehlikeydi çünkü.

potoçari anıt mezarlığı
potoçari anıt mezarlığı

Çiçek, Bosna’da bir şehidin nişânesidir. Yapılan katliamlarda rastgele toprak altına atılan cenazelerin üzerinde, adına Lavina denilen bir çiçek açar ve mavi kelebekler oraya konarmış. Çiçeklerin açtığı ve kelebeklerin konduğu yerler Bosnalılar tarafından kazıldığında mezarlar bulunurmuş. Yıllarca Bosnalılar bu çiçekleri ve kelebekleri takip eder oldu. Adına Ölüm Çiçeği” dendi. Hem ölümü temsil etti hem de yavrusunun cenazesini bulan annenin huzurunu.

srebrenitsa çiçeği
srebrenitsa çiçeği

Srebrenitsa; erkekler için, eşleri ve çocuklarının başına gelecekleri bilememenin verdiği bir üzüntü, kadınlar için çocuklarını ve namuslarını koruyamamanın verdiği bir acı, çocuklar için ise bir çığlık oldu. Bu soykırım bölgede bir tek Müslüman kalmasın diye yapıldı. Bugün de aynı sebepten dolayı bu katliamlar, soykırımlar yapılıyor. Gülmesi gereken çocukların gözlerinden çaresizlik akıyor. Ve yine insanlık sessizce izliyor.

srebrenitsa katliamı
srebrenitsa katliamı

Srebrenitsa‘ya dair anlatabileceğim şeyler güzellikler olsaydı keşke. Bunu oraya gittiğimde daha çok hissettim. Gidecek olanlar için iki tavsiyede bulunmam gerekirse; ilki mezarlığın içinde bir tepeciğe oturun ve işkence fabrikaları ile mezarların karşılıklı çığlıklarını dinlemeye çalışın. İkincisi ise yolun solunda küçük bir dükkan göreceksiniz. Dükkanın başında duran hanım o fabrikalarda işkence görenlerden biridir ve orada satış yapmaktadır. İmkanınız olursa dükkandan bir şey almanızı tavsiye edebilirim. Yazımı merhum Aliya İzzetbegoviç‘in bir sözü ile bitiriyorum: “Ne yaparsanız yapın ama soykırımı unutmayın. Çünkü unutulan soykırım tekrarlanır.”

Bunlar da ilginizi çekebilir:

Fatih Sultan Mehmed Han’ın Emaneti Sarajevo Günlüklerim Bölüm: 1

Fatih Sultan Mehmed Han’ın Emaneti Sarajevo Günlüklerim Bölüm 1’e Dipnotlar

Fatin Sultan Mehmed Han’ın Emaneti Sarajevo Günlüklerim Bölüm: 2

Fatin Sultan Mehmed Han’ın Emaneti Sarajevo Günlüklerim Bölüm: 4

Mostar Köprüsü Gezi Rehberi

Boşnak Lider: Aliya İzzetbegoviç

Helal!
Helal! Bayıldım! Haha! Vay be! Üzüldüm! Kızdım
15

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen isminizi girin