seyahatnameler
seyahatnameler

Hepimizin ilkokul veya ortaokul yıllarında münazara yapmışlığı ya da izlemişliği vardır. Hafızanızı biraz zorlayın ve “Çok gezen mi bilir çok okuyan mı?” sorusunu hatırlayın. En yaygın sorulardan biridir ve konuşmacılar hararetle tarafında olduğu cevabı savunur. Şahsen ben “çok gezen bilir” ilkesini savunan biri olarak gezgin insanların yazılarını okumayı kendime görev edindim. Beğendiğim ve tavsiye edebileceğim bir kaç seyahatnameyi sizlerle paylaşmak istedim.

evliya çelebi seyahatname
evliya çelebi seyahatname

Seyahatnâme türünün en önemli eserlerinden ilki, 14.yüzyılda ülkesi Fas’tan çıkarak 28 yıl boyunca Mısır, Arap Yarımadası, Irak, İran, Anadolu, Bizans (İstanbul), Orta Asya, Hindistan, Maldivler, Çin ve Endülüs’teki seyahatini (ki katedilen mesafeler 120 bin kilometre olarak hesaplanıyor) devletleri ve toplumları anlatan “İbn-i Battuta Seyahatnâmesi”dir. Seyahatnameyi okuduğumuzda; defalarca zorlu gemi yolculuklarına çıkması, birçok kere ölüm tehlikesi geçirmesi, meşhur hükümdarlarla görüşmesi, gittiği şehirlerde tanınmış âlimlerden dersler alması, ilginç gelenek ve ritüellere tanık olması, vardığı şehirlerde birçok defa evlenmesi, çocuklarını kaybetmesi, anne babasından habersiz bir hayat sürmesi, gördüğü hayatlar ve veba gibi felaketlerle gelen toplu ölümler derken İbn Battuta’nın yolculuğu nefes kesici bir hal alır. Altmış beş yıllık hayata sığan bunca mesele yazarı sıradışı yapar. Farklı tercümeleri ile bu kitaba ulaşabilmek kolaydır.

ibn battuta seyahatnamesi
ibn battuta seyahatnamesi

Bu türün ikinci öenmli eseri ise 13.yüzyıl ortalarında Batı’nın doğru düzgün tanımadağı Asya üzerine yolculuk yapan, adım adım ipek yolunu izleyerek Çin ve Hindistan’ı tanıma fırsatı bulan, Kubilay Hanlığı hakkında epeyce malumat elde eden Venedikli “Marco Polo Seyahatnâmesi” dir. Eserde pek çok bölgenin dini inançları, farklı kültürleri ve yaşayan milletleri hakkında bilgi verilmiş, özellikle Kubilay Han’dan çokça bahsedilmiştir. Anlattıkları İtalyanları hayrete düşürmüş, yaşlandığında bir arkadaşı “artık bu anlattıklarının yalan olduğunu itiraf etmelisin” dediğinde gördüklerinin anlattıklarından çok daha fazla olduğunu söylemiştir.

marko polo
marko polo

Üçüncü önemli eser ise; rivayete göre 19 Ağustos 1630 yılının gecesi rüyasında gördüğü Hz. Peygamber’in elini öperken heyecanlanp “Şefaat ya Rasulallah” diyeceği yerde “Seyahat ya Rasullah” diyerek 50 yıl boyunca gezen aslen Kütahyalı “Evliya Çelebi’nin Seyahatnâmesi” dir. Osmanlı’nın sahip olduğu bütün toprakları adım adım gezerek dönemle ilgili pek çok bilgi veren bu eser, halkın anlayabileceği tarzda basit ve abartılı doğaüstü hikayeleri ile eğlencelidir. 257 şehir, 7 iklim ve 18 padişahlık görmek isterseniz buyrun seyahate.

evliya çelebi
evliya çelebi

10.yüzyıl başlarında Abbasi Halifesi Muktedir tarafından İdil(Volga) Bulgarlarına gönderilen elçilih heyeti sırasında hatıralarını anlatan “İbn Fadlan Seyahatnâmesi” Prof.Dr.Ramazan Şeşen’in tercümesi ile yayınlanmıştır. Asıl adı “Rıhle” olan eser, 10.yüzyılda yaşamış Türklerin tarihi hakkında en canlı ve en sağlam vesikalardandır. Oğuzlar, Bulgarlar ve Ruslar hakkında son derece önemli bilgilerin yer aldığı kitap pek çok yabancı dile çevrilmiş, filmlere, kitaplara konu olmuştur. Dönüş yolculuğunun bahsedilmediği esere ulaşmak oldukça basittir.

fadlan
fadlan

İpek yolu üzerinden geçerek Çin ve Hind ülkelerine yaptığı seyahati ve hatıralarını kaleme alan, Arap edebiyatının en eski seyahatnâme türü olarak kabul edilen “Süleyman el-Tâcir’in Ahbar el-Sin vel-Hind” isimli eseridir. Bu esere Ebu Zeyd ve Mesûdi eklemelerde bulunmuş ve Türkçeye “Doğu’nun Kalbine Seyahat” olarak çevrilmiştir. Oturduğunuz yerden sizi Çin ve Hind coğrafyasına yolculuğa çıkaracak, Müslümanların bu coğrafyada ve  Endonezya ile  Doğu Afrika hakkındaki en eski hatıralarının bilinmesine yardımcı olacaktır.

doğunun kalbine seyahat
doğunun kalbine seyahat

Tam 140 yıl önce Osmanlı’nın iki savaş gemisinin Bsra Körfezi’ne giderken fırtınaya yakalanarak Brezilya sahillerine sürüklenmesi ile başlayan ve Osmanlı’nın o güne kadar haberi oolmadığı yeni bir dünyanın keşfine sebep olan bu serüveni, geminin imamı olan Bağdatlı Abdurrahim Efendi kaleme almıştır. Brezilyada yaşayan Müslümanların tarihine ışık tutan ve alanında neredeyse tek kitap olması bakımından önemlidir. Farklı bir dünyada aynı dil “Brezilya’da İlk Müslümanlar”

brezilya seyahatnamesi
brezilya seyahatnamesi
Helal!
Helal! Bayıldım! Haha! Vay be! Üzüldüm! Kızdım
25

2 YORUMLAR

  1. Dersim için araştırıyordum iyi ki çıkmış bu yazı karşıma. Detaylı bilgilerle sadece ödevim için değil kültür açısından da çok faydalandım.

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen isminizi girin