diplomasi ve konsolosluk hukuku
diplomasi ve konsolosluk hukuku

Diplomasi ve Konsolosluk Hukuku

Diplomasi:

• Devletler ve Uluslararası Örgütler arasındaki dış ilişkilerin yürütülmesi olarak tanımlanabilir.
• Diplomasi,
– Devlet-Devlet,
– Devlet-Uluslararası Örgüt,
– Uluslararası Örgüt-Uluslararası Örgüt, arasında yapılır.
• Devletler, kendi dış politikalarını temsilciler aracılığı ile yürütürler.

Temsilciler ikiye ayrılır:

A) Merkezde Bulunan Temsilciler

a) Devlet Başkanı

• Andlaşmalar ve Teamül hukukuna göre kural olarak Devlet Başkanları devleti temsil yetkisine doğal olarak sahiptirler.
• Devlet Başkanı başka bir devletin ülkesinde tam olarak kişi dokunulmazlığı ve yargı bağışıklığına sahiptir.
– Üst araması yapılamaz,
– Gözaltına alınamaz,
– Tutuklama yapılamaz,
– Yargılama yapılamaz,
– Cezalandırma yapılamaz,
• Uluslararası Cezai Sorumluluk bu durumun bir istisnasıdır.
– Roma Statüsü’ndeki suçları işleyen bir kişinin yakalanması

b) Hükumet Başkanı

• Devlet Başkanı gibi Uluslararası alanda devletin doğal temsilcisidir.
• Yargı bağışıklığı, kişi dokunulmazlığı, Uluslararası cezai sorumluluğu vardır.

c) Dış İşleri Bakanı

• Devletin doğal temsilcisidir.
• Yargı bağışıklığı, kişi dokunulmazlığı, Uluslararası cezai sorumluluğu vardır.

d) Diğer Bakanlıklar

• Bir bakanlar kurulu kararnamesi ile yetkilendirilip devleti temsil edebilirler.

B) Diplomasi Temsilcileri

• Devletler arasındaki diplomasinin kesintisiz olarak yürütülebilmesi için değişmez temsilcilere ihtiyaç vardır.
• Bu doğrultuda ilk olarak diplomatik temsilcilikler kurulur
– Tek taraflı olarak ya da karşılıklı andlaşma ile kurulabilir.

a) Diplomatik Temsilciler

• 1961 tarihli “Diplomatik İlişkiler Hakkındaki Sözleşmede” belirtilen hususlara göre 3 çeşit “Diplomatik Temsilci” bulunur.
• 1- Diplomatik Personel
– En başta bulunan adam, Misyon Şefi (Büyükelçi, müsteşar, başkatip, 1- kâtip, 2- katip, 3- katip)
• 2- İdari Personel
• 3- Hizmet Personeli
• Bir devletin kendi ülkesinde tüm diplomatik personellere “kordiplomatik” adı verilir. Kordiplomatik arasında seçilen lidere de “Doyen” adı verilir.
– Doyen, genelde en yaşlı üyeden seçilir.

b) Diplomatik Temsilcilerin Görevleri

• Uluslararası Hukuk çerçevesinde gönderen devleti, kabul eden devlete karşı temsil etmek, iki devlet arasındaki görüşmeleri sağlamak, ilişkileri geliştirmek.
• Uluslararası Hukuk çerçevesinde kabul eden devlete karşı gönderen devletin ve vatandaşlarının haklarını ve çıkarlarını korumak.
• Uluslararası Hukuk çerçevesinde kabul eden devlet hakkında bilgi toplamak
• Gönderen devletin, kabul eden devlette konsolosu yoksa diplomatik işleri yürütmek
• Diplomatik temsilciler, kabul eden devlette kendi görevlerini yerine getirirken kabul eden devletin iç işlerine karışamaz.
• Diplomatik temsilciler, kabul eden devlette görevlerine devam ederken kabul eden devletin ekonomik, siyasi, güvenlik vb. çıkar ve haklarını ihlal edemez.
– Uyulması gereken bir yasak varsa uymak zorundadır. Girilmemesi gereken bir bölge varsa giremez.
• Kabul eden devletin, diplomatik temsilcilere bir sınırlama getirirken herhangi bir gerekçe belirleme yahut açıklamaya yapma zorunluluğu yoktur.
– Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 16. Maddesine göre bu hakkın sınırlanabileceği belirtilir.

c) Diplomatik Temsilcilerin Göreve Başlaması

• Bir “Misyon Şefinin” kabul eden devlette göreve başlaması için kabul eden devletin onayına ihtiyacı vardır. Bu duruma “Agreman” denir.
– Kabul eden devlete “Niyet Mektubu” götürülür.
• Misyon Şefi haricindeki Diplomatik Temsilcilerin (Diplomatik Personel/İdari ve Teknik personel/Hizmet Personeli) ve onların ailelerinin ekstra bir onay belgesine ihtiyaçları yoktur. Sadece bilgilendirme yükümlülükleri mevcuttur. Kabul eden devlet isterse bu kişileri reddedebilir.
• Hem Misyon Şefi hem diğer Diplomatik Temsilciler Kabul eden Devlet tarafından reddedilebilirler.
– Persona Non Grata – İstenmeyen Kişi/Reddedilen Kişi
– Persona Grata – İstenen Kişi/Kabul Edilen Kişi

d) Diplomatik temsilcilerin Görevlerinin Sona Ermesi

• Gönderen Devlet Açısından
– Diplomatik Temsilci ölebilir.
– Gönderen devlet geri çağırabilir.
– Diplomatik Temsilci tayin olabilir.
– Kendi iç hukukuna göre hüküm giyebilir.
– Kabul eden devlet ile gönderen devlet arasında geçici olarak bir gerginlik yaşanabilir. Bu durumda Diplomatik Temsilci geçici süreliğine geri çağırılabilir.
• Kabul Eden Devlet Açısından
– Kabul eden devlet Diplomatik Temsilcileri “Persona Non Grata” ilan edebilir.
– Temsilciye ülkeyi terk etmesi için bir süre tayin edilebilir. Temsilci bu sürenin sonunda Diplomatik Statüsünü kaybeder.
– Verilen süre içerisinde Temsilci ülkeye terk etmezse kaçak sayılabilir, sınır dışı edilebilir, tutuklanabilir, gözaltına alınabilir.

e) Diplomatik Personelin Ayrıcalıkları ve Muafiyetleri

• Diplomatik Personelin bulunduğu binaya (Büyükelçilik Binası) gönderen devletin bayrağı ve arması çekilebilir.
• Büyükelçilik binasının ve araçlarının dokunulmazlığı vardır.
– Kabul eden devletin kolluk kuvvetleri o bölgeye izinsiz giremez, o bölge için icra takibi başlatamaz, bölgeyi haczedemez.
• Büyükelçilik binasının arşivleri dokunulmazdır.
• Diplomatik Personelin haberleşme özgürlüğü, vergi muafiyetleri, gümrük muafiyetleri vardır.
• Diplomatik Personelin kişi dokunulmazlıkları vardır. (Meşru Müdafaa durumları hariçtir.)
– Üst araması yapılamaz,
– Gözaltına alınamaz,
– Tutuklama yapılamaz,
– Sorgulanamaz,
– Yargılama yapılamaz,
– Cezalandırma yapılamaz,
• Diplomatik Personelin şahsi araçları ve konutları içinde dokunulmazlıkları vardır.
• Diplomatik Personelin yargısal muafiyeti vardır.
– Hakkında bir ceza davası açılamaz, cezai İşlem tesis edilemez, mahkemeye zorla çıkartılamaz, zorla tanıklık yaptırılamaz.
– Hukuk davalarında görevi kapsamında yaptığı fiillerden ve gerçekleştirdiği işlemlerden dolayı yargı muafiyeti vardır. Görevinin dışında bir iş yapması sonucu suç işlerse hukuk davası açılabilir.
– Kabul eden devlet Diplomatik Personeli suç işlediği zaman “Persona Non Grata” ilan edebilir.
– Gönderen devlet suç işleyen Diplomatik Personel üzerindeki “yargı muafiyetini kaldırıp hakkından vazgeçerse” Kabul eden devlet de Diplomatik Personeli “ceza davası” açmak sureti ile yargılayabilir.

f) Diplomatik Olmayan Personelin Ayrıcalıkları ve Muafiyetleri

– İdari ve Teknik personel
– Hizmet Personeli
• Diplomatik Olmayan Personel eğer kabul eden devletin vatandaşı değilse veya kabul eden devlette sürekli ikametgahı yoksa aynı ayrıcalıklara ve muafiyetlere sahiptir.
• Diplomatik Olmayan Personelin aile üyeleri kabul eden devletin vatandaşı değilse veya kabul eden devlette sürekli ikametgahı yoksa aynı ayrıcalıklara ve muafiyetlere sahiptir.
• Diplomatik Olmayan Personel ve aileleri Kabul eden devlettin vatandaşı ise ya da bu kişiler kabul eden devlete sürekli ikametgaha sahiplerse kabul eden devletin iç hukukuna göre bazı ayrıcalıklar ve muafiyetler kısıtlanır.

Konsolosluk Hukuku

• Büyükelçilik ve Konsolosluk birbirinden farklı kavramlardır.
• Konsolosluk il alakalı temel sözleşme, 1963 tarihli “Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesidir”.
• İki Ülke arasındaki Konsolosluk İlişkileri karşılıklı rıza sağlanarak andlaşma yolu ile başlar.
• İki devlet arasında diplomatik ilişkiler varsa aynı anda konsolosluk ilişkileri de tesis edilmiş sayılır.
• Konsolosluk ilişkisi kurulması için konsolosluk personeli gönderilir.
• Konsolosluk meslekten Konsolosluk ve Fahri Konsolosluk olarak ikiye ayrılık
• Meslekten Konsolosluk, Konsolosluğun meslek olarak yapılması durumudur.

1) Meslekten Konsolos

A) Konsolosluk Temsilcileri
• Konsolosluk personeli
– Konsolosluk görevini yerine getirir
– Konsolosluk şefi
• İdari ve teknik Personel
• Hizmet Personeli

B) Konsolosluk Temsilcilerinin Göreve başlaması

• Konsolosluk şefinin göreve başlaması için kabul eden devletin onayına ihtiyaç vardır.
• Geriye kalan konsolosluk personeli için ve onların aileleri için onaya ihtiyaç yoktur. Sadece bildirim gerekir.
– Görevi nedir
– Görevi ne zaman başlayacak
• Kabul eden Diplomatik Temsilcilerini ve onların ailelerinin “Persona Non Grata” ilan edebilir. Herhangi bir gerekçe göstermek zorunda değildir.
• Konsolosluk Şefi görevini yerine getirirken kabul eden devletin iç işlerine karışamaz.

C) Konsolosluğun görevleri

• İki ülke arasındaki ticari, ekonomik, sosyal ilişkileri geliştirmeye çalışırız.
• Bulunduğu ülkede gönderen devletin ve gönderen devlet vatandaşlarının haklarını ve çıkarlarını korur.
– Turist, iş vs. bir sebeple yurtdışında bulunan vatandaşları zarar gördüğü taktirde onlara yardımcı olur.
• Yurtdışında yaşayan vatandaşlar için “Noter” görevi görür.
• Vize verir.

D) Konsolosluk Personelinin Görevinin Sona Ermesi

• Konsolosluk Personeli ölebilir
• Konsolosluk Personeli istifa edebilir.
• Gönderen devlet tarafından Konsolosluk Personeli geri çağrılabilir.
• Konsolosluk Personeli hüküm giyebilir.
• İki devletin ilişkilerinin askıya alınması sureti ile geçici olarak ya da son ermesi sonucu kesin olarak Konsolosluk Personelinin görevi sona erebilir.
• Kabul eden devlet Konsolosluk Personelini “Persona Non Grata” ilan edebilir.

E) Konsolosluk Temsilcilerinin Ayrıcalık ve Muafiyetleri

• Konsolosluk binası, araçları ve arşivleri dokunulmazdır.
• Konsolosluk binasına gönderen devletin bayrağı ve arması çekilebilir.
• Konsolosluk Personelinin bazı haller saklı kalmak kaydı ile vergi muafiyeti, gümrük muafiyeti, haberleşme serbestisi vardır.
• Kişi Dokunulmazlığı her vardır hem yoktur.
– Ağır suç halini gerektiren durum ve mahkeme kararı varsa (savcılık iddianamesi dahil) Konsolosluk Personeli Gözaltına alınabilir.
• Araç ve konut dokunulmazlığı yoktur.
• Yargısal Muafiyetleri hem vardır hem yoktur.
– Hakkında bir ceza davası açılabilir.
– Hukuk davası açılmasını gerektiren hareket eğer görevi kapsamındaysa Konsolosluk Personelinin yargısal muafiyeti vardır.

2) Fahri Konsolosluk

• Bir devletin başka bir devlette konsolosluğu yoktur
– İhtiyaç duymamıştır.
– Maddi yetersizlik söz konusudur.
• Her iki devletin rızası ile bir kişi fahri konsolos ilan edilir.
– Fahri konsoloslar genellikle o bölgede bir iş ile uğraşan iş adamıdır.
• Meslekten Konsolosluk ile Fahir Konsolosluğun ayrıcalıkları ve muafiyetleri aynıdır.

Uluslararası Hukuk Tüm Ders Notları

Uluslararası Hukuk Ders Notları – 1

Uluslararası Hukuk Ders Notları – 2

Uluslararası Hukuk Ders Notları – 3

Uluslararası Hukuk Ders Notları – 4

Uluslararası Hukuk Ders Notları – 5

Uluslararası Hukuk Ders Notları – 6

Uluslararası Hukuk Ders Notları – 7

Uluslararası Hukuk Ders Notları – 8

Uluslararası Hukuk Ders Notları – 9

Helal!
Helal! Bayıldım! Haha! Vay be! Üzüldüm! Kızdım
111

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu girin
Lütfen isminizi girin